Back to Contents

Gezegenimsi Bulutsuların Merkez Yıldızları

 Genç gezegenimsi bulutsunun merkez yıldızı kendine özgü farklı ve aynı zamanda ilginç evreye doğru gider.

  • Yıldız, çekirdek helyum yanması sonucu olarak karbon ve oksijenden ibarettir. Çevresinde ince bir helyum tabakası yer alır. Bazı durumlarda da gerçekten çok ince bir tabakada helyum tabakasının üzerinde zengin hidrojen tabakası da bulunur.

  • Tipik bir merkez yıldızın kütlesi yarım Güneş kütlesi ile bir Güneş kütlesinden biraz fazla olabilir. Fakat boyutları ancak Dünya boyutları kadardır. Bu nedenle yıldız çok yoğundur. Buradan alınacak bir çay kaşığı büyüklüğünde madde 10 ile 100 ton arasında gelir.
  • Gezegenimsi bulutsunun oluşumunun son basamaklarında, merkez yıldızda meydana gelen bütün nükleer tepkimeler son bulur.

  • Belli bir süre yıldızın yüzeyi bir kaç yüz bin derece sıcaklıkta korunur.
  • Önündeki birkaç milyon yıllık gidişatında yıldız gittikçe soğur ve bir beyaz cüceye dönüşür. Burada 'beyaz' yayınladığı ışığın renginden, 'cüce' ise küçük boyutundan dolayı isnat edilmiştir.

  • Beyaz cüceleri aslında yanmış bitmiş közler şeklinde düşünebiliriz. Zamanla daha da soğuk ve sönük olmalarında dolayı birkaç milyar yıl sonra görsel olarak tespit edilemez hale gelirler -hatta bizim galaktik komşuluğumuz içinde bulunsalar dahi-. Bölüm 4'te beyaz cücelerin tekrar aktif hale gelmesini inceleyeceğiz.

The Helix Nebula

Helix Bulutsusu (The Helix Nebula). Bu spiral şekilli bulutsu bize en yakın gezegenimsi bulutsu olma özelliğini taşır. Bulutsunun merkezinde bulunan beyaz-mavimsi yıldız zamanla daha da soğuyacak ve bir beyaz cüceye dönüşecek.

Görüntü Sahibi: David Malin (Anglo-Australian Observatory)

       Yandaki resimde M4 küresel kümesinin içinde küçük bir noktadan alınan bir fotoğraf görülmektedir. Burada halkayla 8 tane beyaz cüce  işaretlenmiştir. M4 küresel yıldız kümesi 50 ışık yılı genişliğinde, 100 000 yıldız barındıran bize 7000 ışık yılı uzaklıkta bulunan bir kümedir. 

      Tahminlere göre M4 kümesinde yaklaşık 40 000 beyaz cüce bulunmaktadır. Bunların hepsinin de eski kırmızı devlerin dış zarflarını atmasıyla oluşmuş yıldız artıkları oldukları düşünülmektedir. Bunların çevresinde de gezegenimsi bulutsular oluşmuşsa da uzun zaman önce dağılmışlardır. 

Görüntü Sahibi: Michael Bolte (University of California, Santa Cruz) and Kitt Peak National Observatory 0.9-meter teleskop, National Optical Astronomy Observatories (üstteki görüntü);  Harvey Richer (University of British Columbia, Vancouver, Canada) ve NASA (sağdaki görüntü).

 

 

White Dwarfs in Star Cluster M4

Geri  İleri
Konulara Dönüş