College Inleiding Astrofysica 2015



Docent: Ignas Snellen (snellen@strw.leidenuniv.nl, kamer Oort 439)
Begeleiders: Joris Witstok, Charlotte Brand, Niels Ligterink, Mieke Paalvast
witstok@strw, cbrand@strw,ligterink@strw, paalvast@strw(.leidenuniv.nl)

Dit college vormt de basis voor de studie Sterrenkunde en dient als inleiding op alle volgende sterrenkunde colleges. Na een korte inleiding over de geschiedenis van de Sterrenkunde tot aan de wetten van Kepler en Newton, komen alle onderwerpen aan bod. We beginnen, na een recap van de eigenschappen van licht en energie, met een tour door ons zonnestelsel. Daarna behandelen we de zon en de werking van sterren en de verschillende fasen in het leven van sterren. Vervolgens verkennen we ons eigen melkwegstelsel en nemen dat als uitgangspunt voor de studie van sterrenstelsels om ons heen. We sluiten het college af met de beginselen van de kosmologie - de studie van het universum als geheel.

Nieuws

NIEUWS: Hier vind je de handouts van het college over hemelmechanika in het planetarium van Artis. NIEUWS: Het is belangrijk dat je je registreert voor dit college op blackboard, zodat je ingedeeld wordt in een van de werkgroepen.
NIEUWS: Het eerste college begint maandag 7 september 2015 om 13.45 in de Sitterzaal.

Schema

De hoorcolleges en werkcolleges zullen plaatsvinden op de tijden hieronder. De opgaves voor de werkcolleges zijn minimaal twee weken van te voren beschikbaar (als kopie tijdens het hoorcollege en via deze site). Elk bevat 1 inleveropgave dat voor aanvang van het desbetreffende werkcollege moet worden ingeleverd om in aanmerking te komen voor de bonusregeling, waarbij 0.1 bonus punt per inleveropgave kan worden verdiend. De bonusregeling geldt alleen voor het tentamen, niet voor het hertentamen. Uitwerkingen worden niet electronisch beschikbaar gesteld.

07 Sep, 13.45 - deSitr Col. 1: Geschiedenis van de Sterrenkunde [F&P 4&5] Slides(pdf)
14 Sep, 13.45 - deSitr College 2: Astrofysica (Licht en Energie) [F&P 2] Slides(pdf)
28 Sep, 13.45 - deSitr College 3: Telescopen & Detectoren, ons Zonnestelsel (I)[F&P 3&6] Slides(pdf)
28 Sep, 15.45 Werkcollege I - HL204,207,214 Opgaven(pdf)
12 Okt, 13.45 - deSitr College 4: Ons Zonnestelsel (II) en extrasolaire planeten[F&P 7,8,9] Slides(pdf)
12 Okt, 15.45 Werkcollege II - HL204,207,214 Opgaven(pdf)
19 Okt, 13.45 - de Sitter College 5: Onze Zon en de sterren Slides(pdf)
26 Okt, 13.45 - de Sitter College 6: Sterren en het HR diagram Slides(pdf)
26 Okt, 15.45 Werkcollege III - HL204,207,214 Opgaven(pdf)
02 Nov, 13.45 - de Sitter College 7: Sterevolutie, witte dwergen, pulsars en zwarte gaten Slides(pdf)
09 Nov, 13.45 - de Sitter College 8: Onze Melkweg en andere sterrenstelsels Slides(pdf)
09 Nov, 15.45 Werkcollege IV - HL204,207,214 Opgaven(pdf)
23 Nov, 13.45 - de Sitter College 9: Aktieve Sterrenstelsels en Quasars Slides(pdf)
23 Nov, 15.45 Werkcollege V - HL204,207,214 Opgaven(pdf)
30 Nov, 13.45 - de Sitter College 10: Kosmologie - Het heelal als geheel Slides(pdf)
30 Nov, 15.45 Werkcollege VI - HL204,207,214 Opgaven(pdf)
07 Dec, 13.45 - de Sitter Vragenuurtje

Tentamens

Het document met korte kennisvragen en de verzameling formules vind je hier. De formules worden bij het tentamen gegeven, maar zonder enige vorm van uitleg. Er zijn een aantal oude tentamens beschikbaar met uitwerkingen. Let wel dat deze door de vorige docent zijn gemaakt (behalve van dec/jan 2014/2015), waardoor er accentverschillen kunnen zijn. De werkcolleges zijn vooral een goede oefening voor het tentamen.
Oefententamen 16 Dec 2015 Uitwerkingen 16 Dec 2015
Oefententamen 16 Dec 2014 Uitwerkingen 16 Dec 2014
Oefententamen 19 Jan 2015 Uitwerkingen 19 Jan 2015
Oefententamen I Uitwerkingen I
Oefententamen II Uitwerkingen II
Oefententamen III Uitwerkingen III
Oefententamen IV Uitwerkingen IV
Oefententamen V Uitwerkingen V
Oefententamen VI Uitwerkingen VI

/*

Opnames hoorcollege

De hoorcolleges worden opgenomen op film. Hieruit worden stukjes geknipt met duidelijke onderwerpen, welke op youtube worden gezet. Het beste kun je op de youtube links klikken, op fullscreen-mode met de resolutie op 1080p (HD).

Opnames college 1 - Korte geschiedenis van de Sterrenkunde

1a: Hoe een oude griek de omtrek van de Aarde bepaalde
1b: Aristarchus en de afstand tot de maan
1c: Hoe men 2000 jaar geleden de afstand tot de zon opmat
1d: Galilei bewijst heliocentrisch wereldbeeld
1e: De wetten van Kepler
1f: Het belang van de komeet van Halley

Opnames college 2 - Astrofysica (licht en energie)

2a: Het Michelson en Morley experiment
2b: Het electromagnetisch spectrum
2c: De diffractie van licht
2d: Het Doppler effect en roodverschuiving
2e: Fotonen en energie
2f: Opbouw van het atoom en lijnstraling
2g: Absorptie- en emissielijnspectra
2h: Zwarte stralers en zwartlichaamstraling
2i: De stralingswetten
2j: Lichtkracht en flux
2j: De magnitudeschaal
2k: Absolute magnitude
2l: Waarom oppervlaktehelderheid niet verandert met afstand
2m: de aardse eenheid, parallax en de parsec

Opnames college 3 - Telescopen

3a: de werking van de lenzentelescoop
3b: de spiegeltelescoop en beeldscherpte
3c: De CCD camera
3d: Hoe scherp ziet ons oog, en een telescoop?
3e: Waarom bouwen we telescopen op hoge bergen?
3f: Hoe je met adaptieve optiek de seeing kan overwinnen
3g: Very Long Baseline Interferometry - de scherpste blik op het heelal

Opnames college 4 - Ons Zonnestelsel

4a: De Aarde als planeet
4b: Hoe oud is de Aarde?
4c: Hoe is de maan ontstaan?
4d: Getijdewerking en waarom we altijd dezelfde kant van de maan zien.
4e: Getijdewerking en waarom de dag steeds langer duurt
4f: Wat bepaald de temperatuur op Aarde?
4g: De planeet Mercurius
4h: Venus en het broeikaseffect
4i: Mars en de zoektocht naar vloeibaar water
4j: De planeet Jupiter
4k: Getijdewerking op de manen van Jupiter
4l: De inslag van een komeet op Jupiter
4m: De ringen van Saturnus
4n: De Saturnusmaan Titan
4o: Uranus en Neptunus
4p: Planetoiden en aardscheerders
4q: Dwergplaneet Pluto en de Kuipergordel
4r: Kometen en ESA's Rosetta mission

Opnames college 5 - Exoplaneten en Onze Zon

5a: Waarom zijn exoplaneten zo moeijlijk te zien?
5b: Exoplaneten en de radiele snelheidsmethode (Dopplermethode)
5c: Exoplaneten en astrometrie
5d: Exoplaneetovergangen
5d: Exoplaneten en direct imaging
5d: Exoplaneetatmosferen en de zoektocht naar buitenaards leven

Opnames college 6 - Onze Zon

6a: De afstand, grootte, massa en leeftijd van onze Zon
6b: Hoe Christiaan Huygens de afstand tot de sterren bepaalde
6c: Wat als de zon uit kolen zou bestaan?
6d: E=MC2 en de energiebron van onze zon
6e: De opbouw van onze Zon
6f: Opaciteit en de energiehuishouding van onze Zon
6g: Convectie in onze zon
6h: Helioseismologie en de Zon
6i: De fotosfeer van de zon: randverzwakking en zonnevlekken
6i: Zonnevlekken, de zonecyclus en ons klimaat

Opnames college 7 - Sterren en Sterevolutie

7a: De klassificatie van sterren
7b: Sterren en het Hertzsprung-Russel diagram
7c: De massa van sterren op de hoofdreeks
7d: de Proton-proton reactie en CNO cyclus in de zon
7e: Heliumverbranding en de triple-alfa reactie
7f: De evolutie van onze zon
7g: De evolutie van lichte sterren
7h: Bruine Dwergen
7i: De evolutie van zware sterren
7j: Cepheiden en andere variabele sterren
7k: het ontstaan van planetaire nevels
7l: Witte Dwergen
7m: De Chandrashekar limiet en Supernova explosies
7n: Supernova's als einde van zware sterren
7o: Pulsars
7p: Zwarte gaten

Opnames college 8 - Onze Melkweg

8a: De Melkweg - een korte geschiedenis
8b: De structuur van de Melkweg
8c: De spriaalarmen van de Melkweg
8d: De schaalgrootte van de Melkweg
8e: Bolvormige Sterrenhopen
8f: Hoe schatten we de leeftijd van een sterrenhoop?
8g: Jonge open sterrenhopen
8h: Afstanden schatten met main-sequence fittin
8i: Populatie I, II en III sterren
8j: De Oort-constanten en de draaiing van de Melkweg
8k: De rotatiekromme van een melkwegstelsel
8l: De 21cm waterstoflijn en metingen aan de melkweg
8m: Het zwarte gat in het centrum van onze melkweg

Opnames college 9 - Andere sterrenstelsels en AGN

9a: De Magelhaense wolken en andere satellietstelsels
9b: De Melkweg en de lokale groep
9c: Spiraalstelsels en de Tully-Fisher relatie
9d: Elliptische en botsende melkwegstelsels
9e: Clusters van Melkwegstelsels
9f: Aktieve Melkwegstelsels
9g: Super-luminal motion - sneller dan het licht?
9h: Quasars en de lichtkracht van AGN
9i: De opbouw van een aktief sterrenstelsel

Opnames college 10 - Kosmologie

10a: Een beetje wetenschapsfilosofie in de kosmologie
10b: De wet van Hubble en de uitdijing van het heelal
10c: Bevinden we ons in het centrum van het heelal?
10d: Roodverschuiving en de schaalvergroting van het heelal
10e: Hoe evolueert het expanderende heelal?
10f: De Friedmann vergelijking, het expanderende heelal en de kritische dichtheid
10g: Het meten van massa met gravitatielenzen
10h: Het geheim van donkere materie
10i: De materie- en fotondichtheid van het expanderende heelal
10j: De geschiedenis van de oerknal
10k: De kosmische achtergrondstraling
10l: Problemen met de oerknal - donkere energie en kosmische inflatie
10m: Modern onderzoek en de grenzen van onze kennis

Last year's movies you can find here.
| Home | Research group | CV - Publications | Lectures | News & Media | Contact |