Beschrijving van het onderzoek van Marijn Franx en zijn collegas

Huidig Onderzoek
Oudere Highlights
Andere activiteiten

Huidig Onderzoek

Als je op zoek bent naar mooie afbeeldingen of films, kijk hier

We gebruiken de Hubble Space Telescope, de Keck telescope, de Gemini telescoop, de Very Large Telescope om sterrenstelsels op zeer grote afstand te bestuderen. We weten hoe ver die sterrenstelsels staan dank zij de uitdijing van het heelal: hoe verder weg een stelsel staat, hoe sneller het zich van ons afbeweegt. Door die uitdijing wordt het licht van sterrenstelsels steeds roder. Het wordt daarmee moeilijker op te vangen: normale cameras kunnen "infrarood" licht niet zien. De ontwikkeling van cameras die dat licht wel kunnen zien is erg snel, en mede daardoor is er een enorme ontwikkeling in de sterrenkunde op dit moment. In 2009 is een nieuwe camera op de Hubble Telescoop gezet, en die camera is uitermate geschikt om die infrarood stelsels te vinden. We zijn nu opnames aan het maken met de Hubble, die vele nieuwe sterrenstelsels op record afstand laten zien.  Hier is beschreven hoe we die eerste sterrenstelsels gevonden hebben (januari 2010)  Dit is een afbeelding die de Hubble gemaakt heeft met de nieuwe camera: een van de meest gevoelige afbeeldingen ooit:



Dankzij dezelfde Hubble, kunnen we ook zeer scherpe opnames maken van sterrenstelsels die dichterbij staan. We hebben ontdekt dat er al vele oude sterrenstelsels waren toen het heelal "slechts" 2 miljard jaar oud was (het is nu meer dan 13 miljard jaar oud). Om een volstrekt onbekende reden vormen die stelsels geen sterren meer. Tegelijkertijd, zijn ze zeer zwaar (10 maal zwaarder dan onze eigen melkweg stelsel), maar ook zeer klein (3 tot 5 maal kleiner). Het is een groot raadsel hoe deze sterrenstelsels konden vormen. En hoe ze weer zijn verdwenen, want we hebben gevonden dat ze praktisch niet meer bestaan. Waarschijnlijk zijn ze gegroeid door andere stelsels op te eten !

Achtergrond informatie:
hyper actief sterrenstels in het vroege heelal baby stelsels met overgewicht

stellaire geboorte beperking in het jonge heelal

honderden jonge stelsels aan de rand van het heelal (2006)

het heelal loopt rood aan (2003)

Wie doet het onderzoek ?

Dit onderzoek wordt voornamelijk gedaan door studenten, promovendi, en postdocs (postdocs zijn gepromoveerde onderzoekers die in tijdelijke dienst zijn. Ze zijn altijd verhuisd na hun promotie).
Op dit moment werken aan de Sterrewacht Leiden aan deze projecten:
promovendi: Maaike Damen, Moein Mosleh, Jesse van de Sande, Daniel Szomoru
postdocs: Jo Holt, Ryan Quadri (Nova fellow)

Bovendien werken vele stafleden in Leiden samen aan dit onderzoek (bijvoorbeeld Paul van der Werf, Huub Rottgering, Jarle Brinchmann, Joop Schaye, en promovendi en postdocs die met hun werken.

We werken samen met vele buitenlandse groepen, met name de groep op Yale University (USA)
Peter van Dokkum, Gabe Brammer, Kate Whitaker, Rachel Bazanson, Danilo Marchesini, en anderen,

de groep op University of California and Lick Observatory, Santa Cruz
Garth Illingworth, Rychard Bouwens (die naar Leiden verhuist deze zomer), Valentino Gonzales,

en welbekende postdocs die eerder in Leiden zijn gepromoveerd:
Mariska Kriek (Princeton)
Ivo Labbe (Cargenegie Observatories, Pasadena)
Stijn Wuyts (Harvard)
Rik Williams(Carnegie) en Natascha Forster Schreiber(Max Planck Geselschaft) die eerder postdocs waren in Leiden

en nog veel meer personen. We komen eenmaal per jaar bijeen in het Lorentz Centrum in Leiden om ons onderzoek te plannen, en eenmaal per jaar in de VS.

OUDERE HIGHLIGHTS

ontdekking van "counter-rotating cores" in Elliptische sterrenstelsels (1988)

ontdekking van het meest verweggelegen sterrenstelsel in het Universum (op dat moment) (1997) zie:
http://en.wikipedia.org/wiki/CL_1358%2B62
http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_galaxies

ontdekking dat vele sterrenstelsels botsen en versmelten in het vroege heelal
http://www.astronomie.nl/beeldbank/25/475/botsingen_in_cluster_ms1054-03.html

het allergevoeligste beeld van het heelal in het infrarood (nog steeds een record voor de roodste
band)
http://www.strw.leidenuniv.nl/~fires/press/press0212/ (engels)
http://www.strw.leidenuniv.nl/~fires/pers/pers0212/ (nederlands)

ontdekking van oude sterrenstelsels in de "FIRES" velden
Franx et al. 2003

ANDERE ACTIVITEITEN

Ik ben betrokken bij de bouw van de opvolger van de Hubble Space Telescope.
Deze telescoop heet de James Webb Space Telescope. Zie
www.jwst.nasa.gov/
en.wikipedia.org/wiki/James_Webb_Space_Telescope
Hij zal gelanceerd worden in 2014. Ik ben lid van de NASA James Webb Space Telescope
Science Working Group. Deze commissie adviseert NASA over de bouw van de telescoop.

Bovendien ben ik lid van het NIRSPEC science team. NIRSPEC is de spectrograaf die ESA
bouwt voor de JWST
www.stsci.edu/jwst/instruments/nirspec/


Ik ben betrokken bij de bouw van de Europese Extremely Large Telescope. Deze telescoop
zal een diameter hebben van 42m, en zal worden gebouwd in Chili.
Ik ben voorzitter geweest van de Science Working Group, en ik ben lid van de ESE, een
wetenschappelijke commissie die ESO adviseert
zie: http://www.eso.org/sci/facilities/eelt/